Laatste aanpassing:29/06/2014

Gastgezinnen zetten 18jarige weesjongeren op weg naar zelfstandigheid

Met dit nieuwe initiatief willen we met onze vereniging begeleiding en ondersteuning bieden aan de weeskinderen die op de drempel staan van zelfstandigheid en bij die overstap nood hebben aan ondersteuning en begeleiding.

Het is de bedoeling een formule uit te werken waardoor deze jongeren minder risico lopen om in een marginale positie terecht te komen. Kernelement van deze formule is haar inbedding in de samenleving: niet vanuit een geïsoleerde instelling maar in gastgezinnen. Gastgezinnen vormen een betere uitvalsbasis om het zelfstandige leven aan te vatten. Het verblijf in gastgezinnen is tijdelijk en heeft een duidelijk doel: voorbereiden op een zelfstandig leven. Zowel het gastgezin als de jongere krijgt daarbij professionele ondersteuning. Doelgroep zijn weeskinderen die meerderjarig zijn geworden en het weeshuis moeten verlaten maar nog niet klaar zijn voor een zelfstandig leven. Om te bepalen wie in aanmerking komt voor de opvang en ondersteuning wordt op een gedegen manier onderzocht of er zich tekorten stellen in het sociaal netwerk van de jongere, zijn professionele competenties, huisvesting, attitudes en levenshouding.

De jongeren nemen deel op basis van vrijwilligheid, ze zijn immers meerderjarig. In een overeenkomst worden de rechten en plichten verbonden aan de begeleiding en ondersteuning opgesomd, samen met de doelstellingen en de duur van verblijf in het gastgezin. Op deze manier lijkt het niet nodig hiervoor een aparte juridische regeling of een bijzonder statuut uit te werken.

Wat wordt er verwacht van het gastgezin? Het gastgezin biedt onderdak, voeding, hygiëne, veiligheid en gezondheidszorg volgens hedendaagse Marokkaanse normen. Verder oefent het gastgezin op passende wijze toezicht en controle uit op de jongere. De jongere aanvaardt het gezag van de gastouders en houdt zich aan de formele en informele huisregels. In deze vorm van zorg wordt onderscheid gemaakt tussen een bestandsgezin, een gezin dat op voorhand geen band heeft met het kind of de jongeren en gerekruteerd is door de begeleidingsdienst, en een netwerkgezin. Bij dit laatste type is er al een band tussen het gastgezin en kind, het gaat over familieleden, buren, … bij het zoeken naar een gepast gastgezin is het nuttig deze mogelijkheid te verkennen, een netwerkgezin kan in het voordeel zijn van de jongere omdat op die manier verder kan gebouwd worden aan een bestaande band. Sommige gastgezinnen bieden de jongere de kans om mee te helpen in het vak of de handel van de gastouders. Dat is een meerwaarde omdat op die manier de competenties om economisch zelfstandig te worden vergroten. Dit kan een pluspunt zijn bij de rekrutering en toewijzing van gastgezinnen. Gastgezinnen ontvangen voor hun inzet een vergoeding. Hierdoor is het mogelijk om de verwachtingen die men stelt aan het gastgezin duidelijk uit te spreken en om, indien nodig, corrigerend op te treden. De vergoeding mag echter niet te hoog zijn, dat kan gezinnen aantrekken die de vergoeding prioritair stellen en inhoudelijk minder gemotiveerd zijn.

Jongeren en gastgezinnen staan er niet alleen voor. Ze worden professioneel begeleid en ondersteund. Voor de jongere gebeurt dit aan de hand van een toekomstplan: waar willen ze naar toe? Wat willen ze bereiken? Wat hebben ze daarvoor nodig op vlak van beroepsopleiding, werkervaring, eventueel studie? Hoe bouwen ze een netwerk uit? De professionele begeleiding staat ook ten dienste van het gastgezin. De begeleidende instantie regelt afspraken, verduidelijkt ze, ziet er op toe dat ze nageleefd worden, bemiddelt bij mogelijke spanningen. Dat gebeurt aan de hand van opvolggesprekken met gastouders, de jongere en andere gezinsleden.

In Marokko is deze vorm van begeleiding en ondersteuning nieuw. Onze vereniging heeft er in beperkte mate ervaring mee: een kind dat geen gepaste opvang vond in het weeshuis verblijft nu in een gastgezin. Deze jongere en het gastgezin worden begeleid door een medewerker van Ahli, een organisatie die in Taroudant straatkinderen opvangt. Onze vereniging betaalt het gezin een vergoeding voor de opvang. Indien de formule van gastgezinnen verder wordt uitgebouwd, is Ahli een geschikte partner om de professionele ondersteuning en begeleidng in te vullen. Deze vorm van zorg heeft aanknopingspunten met hun manier van werken: voor hun huidige doelgroep, de straatkinderen, houden ze contact met de gezinnen van deze kinderen. Ze bieden ook opleidingen aan in traditionele ambachten en werken hiervoor samen met ervaren ambachtslui.

Zoals gezegd is deze zorgformule nieuw in Marokko. Dat brengt onzekerheden met zich mee en kan ook weerstanden oproepen. Wetenschappelijke onderbouwing bij de start en uitbouw van dit project kan dan een positieve bijdrage leveren. Een mogelijkheid is om dit in partnerschap tussen Belgische en Marokkaanse universiteiten en hogescholen op te zetten. Onze vereniging beschikt over de contacten om dit op te zetten. Verder is ook de betrokkenheid en goodwill van de Marokkaanse overheid (op verschillende niveaus) en belangrijke organisaties uit het middenveld nuttig om de weg voor deze nieuwe formule te bereiden. Een colloquium kan dit op gang trekken. Dit initiatief zal maand november 2014 starten samen met het project fietsen coöperatieve voor de weesjonge Khalid.